Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερες έρευνες γίνονται για τη βιταμίνη D και τη σημασία που έχει για την διατήρηση της υγείας μας. Είναι γνωστό πως η βιταμίνη D έχει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση των επιπέδων του ασβεστίου και του φωσφόρου στον οργανισμό, αλλά και στη εναπόθεση μετάλλων στα οστά. Τελευταία όμως, έχει φανεί πως η βιταμίνη D έχει βιολογική δράση που δεν αφορά μόνο τον έλεγχο του μεταβολισμού των οστών, καθώς υποδοχείς της βιταμίνης υπάρχουν σε πλήθος κυτταρικών τύπων του σώματος.

Η βιταμίνη D είναι λιποδιαλυτή και η δράση της επηρεάζει ένα πλήθος γονιδίων. Ως βιταμίνη D ορίζεται μια ομάδα στεροειδών μορίων, με σημαντικότερες την βιταμίνη D2 (εργοκαλσιφερόλη) και D3 (χοληκαλσιφερόλη).

Η βιταμίνη D3 δημιουργείται στο δέρμα μας όταν η φωτεινή ενέργεια του ήλιου απορροφηθεί από το πρόδρομο μόριο της D3, την 7-δεϋδροχοληστερόλη. Έτσι, άτομα με επαρκή έκθεση στον ήλιο εμφανίζουν επάρκεια βιταμίνης D. Όμως, λόγω του τρόπου ζωής στις δυτικές κοινωνίες, η έλλειψη ή ανεπάρκεια της βιταμίνης D είναι φαινόμενο, που έχει λαβεί διαστάσεις επιδημίας, ιδιαίτερα κατά τους μήνες του χειμώνα.

Ωφέλη

Διατήρηση υγιών επιπέδων βιταμίνης D στον ορό του αίματος σχετίζεται με μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης νοσημάτων όπως:

      • Πολλαπλή σκλήρυνση, αλλά και άλλων νοσημάτων αυτοάνοσης αιτιολογίας, όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, η νόσος του Crohn, ελκώδης κολίτιδα κ.α.
      • Σακχαρώδη διαβήτη τύπου
      • Καρδιαγγειακών νοσημάτων
      • Καρκίνου του μαστού
      • Καρκίνου του προστάτη
      • Καρκίνου του παχέος εντέρου
      • Οστεοπόρωση

Η αξιολόγηση της κατάστασης του ατόμου σχετικά με την επάρκεια βιταμίνης D γίνεται υπολογίζοντας τη συγκέντρωση του μεταβολίτη 25(OH)D στον ορό του αίματος μέσω απλών βιοχημικών εξετάσεων.

Η σύσταση για λήψη συμπληρώματος βιταμίνης D εκτιμάται με βάση την συγκέντρωση της 25(OH)D στον ορό του αίματος όπως φαίνεται στον πίνακα:

Συγκέντρωση 25(OH)D ορού (ng/ml) Κατηγορία Λήψη συμπληρώματος
<10 ng/ml Έλλειψη βιταμίνης D 1000 IU/ημέρα
10-30 ng/ml Ανεπάρκεια βιταμίνης D 1000 IU/ημέρα
>30 ng/ml Επιθυμητή συγκέντρωση βιταμίνης D Δεν συνίσταται
>100 ng/ml Πιθανές παρενέργειες Δεν συνίσταται

Πηγές

Εκτός από την έκθεση στον ήλιο, πρόσληψη βιταμίνης D μπορεί να γίνει και από διαιτητικές πηγές, όπως ο κρόκος του αυγού, το ιχθυέλαιο, τα μανιτάρια που έχουν εκτεθεί στο φως του ήλιου πριν από την καταναλωσή τους, καθώς και εμπλουτισμένα τρόφισμα. Σε περιπτώσεις έλλειψης βιταμίνης D συνίσταται η έκθεση στον ήλιο και η λήψη συμπληρώματος εως και 1000 IU την ημέρα.

Οι συνιστώμενες ποσότητες βιταμίνης D που πρέπει να λαμβάνονται καθημερινά ανά ηλικία είναι:

Παιδιά και έφηβοι 600 IU
Ενήλικες μέχρι τα 70 600 IU
Ενήλικες άνω των 70 800 IU
Εγκυμονούσες και θηλάζουσες. 600 IU

 

Είναι σημαντικό για τον καθένα να έλεγχει τακτικά τα επίπεδα της βιταμίνης D στον οργανισμό για την πρόληψη εμφάνισης επικίνδυνων και χρόνιων νοσημάτων.

    Σχηματική απεικόνιση προβλημάτων υγείας λόγω έλλειψης βιταμίνης D

vitamind

Ιουλία Παπουτσή

Κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Cashman KD, Dowling KG, Skrabakova Z, et al. Vitamin D deficiency in Europe: Pandemic? Am J Clin Nutr. 2016;103(4):1033-1044. doi:10.3945/ajcn.115.120873.
  2. Simpson SJ, Blizzard L, Otahal P, Van der Mei I, Taylor B. Latitude is significantly associated with the prevalence of multiple sclerosis: a meta-analysis. J Neurol Neurosurg Psychiatry.
  3. Ascherio A, Munger K. Epidemiology of Multiple Sclerosis: From Risk Factors to Prevention. Epidemiology. 2008;1(212):17-28. doi:10.1055/s-2007-1019126.
  4. Merlino LA, Curtis J, Mikuls TR, Cerhan JR, Criswell LA, Saag KG. Vitamin D intake is inversely associated with rheumatoid arthritis: results from the Iowa Women’s Health Study. Arthritis Rheum. 50(1):72-77.
  5. Ananthakrishnan AN et al. Higher predicted vitamin D status is associated with reduced risk of Crohn’s disease. Gastroenterology. 2012;(142):482-489
  6.  Murad MH, Elamin KB, Abu Elnour NO, et al. Clinical review: The effect of vitamin D on falls: a systematic review and meta-analysis. J Clin Endocrinol Metab. 96(10):2997-3006.
  7.  Beveridge LA, Struthers AD, Khan F, et al. Effect of Vitamin D Supplementation on Blood Pressure: A Systematic Review and Meta-analysis Incorporating Individual Patient Data. JAMA Intern Med. 2015;175(5):745-754. doi:10.1001/jamainternmed.2015.0237.
  8. Garland CF, Gorham ED, Mohr SB, et al. Vitamin D and prevention of breast cancer: Pooled analysis. 13th Work Vitam D. 2006:708-711. doi:10.1016/j.jsbmb.2006.12.007.
  9. et al. Ahonen MH. Prostate cancer risk and prediagnostic serum 25-hydroxyvitamin D levels (Finland). Cancer Causes {&} Control. 2000;11(9):847-852.
  10. Gandini S, Boniol M, Haukka J, et al. Meta-analysis of observational studies of serum 25-hydroxyvitamin D levels and colorectal, breast and prostate cancer and colorectal adenoma. Int J Cancer. 2011;128(6):1414-1424. doi:10.1002/ijc.25439.
  11. Gorham ED, Garland CF, Garland FC, Grant WB, Mohr SB, Lipkin M et al. Optimal vitamin D status for colorectal cancer prevention: a quantitative meta analysis. Am J Prev Med. 2007;32:210-216.
  12. Holick MF, Chen TC. Vitamin D defciency: a worldwide problem with health consequences. Am J Clin Nutr. 2008;87(4):1080S – 6S. doi:87/4/1080S [pii].